اعتراض‌های ایران در رسانه‌های منطقه؛ از «فرسایش مشروعیت» حکومت تا «دومینوی نفتی آمریکا»

بررسی پوشش اعتراض‌های ایران در رسانه‌های منطقه نشان می‌دهد اختلاف اصلی نه بر سر اصل وقوع ناآرامی‌ها، بلکه بر سر تفسیر آن‌هاست. در برخی روایت‌ها، این اعتراض‌ها به عنوان نشانه بحران‌ها و نارضایتی‌های انباشته اقتصادی، اجتماعی و سیاسی تصویر شده، اما در برخی دیگر در قالب تهدیدی امنیتی دیده شده که به گفته آن‌ها با هدایت و بهره‌برداری خارجی،‌ به ویژه آمریکا و اسرائیل، همراه است. رسانه‌های نزدیک به عربستان و امارات در مقابل «محور مقاومت» این شکاف به ویژه در روایت رسانه‌های مختلف عربی قابل مشاهده است. اگرچه اغلب این رسانه‌ها بر گستردگی اعتراض‌ها و تداوم ناآرامی‌ها اذعان دارند، اما در تشریح ریشه‌ها، ماهیت و پیامدهای آن، دو رویکرد کاملا متفاوت دیده می‌شود: رویکردی انتقادی که بر بحران ساختاری در ایران تاکید دارد و رویکردی دفاعی که اعتراض‌ها را تهدیدی امنیتی و پروژه‌ای هدایت‌شده با تحریک خارجی معرفی می‌کند. رسانه‌های نزدیک به عربستان سعودی و امارات، از جمله العربیه، اسکای‌نیوز عربی و روزنامه الشرق‌الاوسط، اعتراض‌های ایران را عمدتا در چارچوب بحران اقتصادی و نارضایتی فزاینده عمومی روایت کرده‌اند. در این روایت، برخوردهای امنیتی، بازداشت‌ها و هشدارهای قضایی به عنوان نشانه‌ای از راه دشوار حکومت در کنترل بحران برجسته شده است. این رسانه‌ها عمدتا اعتراض‌ها را نشانه فرسایش مشروعیت سیاسی و فشار انباشته اجتماعی معرفی می‌کنند. شبکه الجزیره، ضمن پوشش خبری تحولات میدانی، تلاش کرده ریشه‌های اقتصادی آغاز اعتراض‌ها را توضیح دهد و سپس به تغییر ماهیت شعارها و مطالبات بپردازد. در گزارش‌ها و برنامه‌های تحلیلی این شبکه، هم روایت رسمی حکومت ایران بازتاب یافته و هم صدای معترضان و تحلیلگران مستقل. پرسش محوری الجزیره این است که آیا الگوی برخورد امنیتی می‌تواند به نارضایتی‌هایی پاسخ دهد که به سرعت از مطالبات معیشتی فراتر رفته و رنگ سیاسی گرفته‌اند.