خامنه‌ای؛ رهبری که در دشمنی با ایران حد و مرز نمی‌شناخت

دفتر زندگی علی خامنه‌ای بسته شد. بیش از ۳۶ سال حکومت او بر ایران دوره‌ای سیاه و فاجعه‌آمیز در تاریخ معاصر این کشور بود. پایان زندگی خامنه‌ای شاید نقطه پایانی قطعی بر پروژه فاجعه‌آمیز درآمیختن دین و دولت در ایران باشد.دفتر زندگی علی خامنه‌ای در حمله‌ سنگین اسرائیل و آمریکا به “بیت” او بسته شد. بیش از ۳۶ سال حکومت او بر ایران یکی از پرآسیب‌ترین و سیاه‌ترین دوران تاریخ معاصر ایران به شمار می‌آید. اگر دوران روح‌الله خمینی با سرکوب‌ها و اعدام‌های گسترده، بحران‌شدید در مناسبات خارجی ایران در پی اشغال سفارت آمریکا، فتوای قتل نویسندگان خارجی و تداوم لجوجانه جنگ خانمان‌سوز با عراق شاخص بود دوران خامنه‌ای با تداوم شدیدتر برخی از این بحران‌ها و افزون‌شدن بحران‌های جدید همراه بود که به استبداد و عقب‌ماندگی در ایران ابعادی تازه بخشید و نهایتا زمینه‌ساز دومین و سومین جنگ ویرانگر در دوران استقرار ۴۶ ساله جمهوری اسلامی شد. از شیفتگی به نواب صفوی تا مریدی خمینی او پس از به قدرت رسیدن خمینی تا سال ۱۳۵۹ عضو ثابت شورای انقلاب بود و بعدتر در کنار امامت جمعه تهران برخی مقام‌های ارشد مانند معاونت وزارت دفاع یا سرپرستی موقت سپاه و نهایتا نمایندگی مجلس را عهده‌دار شد. در همین دوران نمایندگی مجلس بود که با نطقش در مجلس سهمی عمده در برکناری ابوالحسن بنی‌صدر از ریاست جمهوری داشت. بنی‌صدر در مقام اولین رئیس جمهور پس از انقلاب به تدریج با رویه‌های سخت‌گرایانه و انسدادجویانه خمینی و نزدیکان او مخالف شد و نهایتا کارش در خرداد ۱۳۶۰ به برکناری و فرار از کشور انجامید. چند روزی بعد از این برکناری که با میدانداری مجاهدین خلق و سرکوب گسترده حکومت، فضایی از آشوب و ترور در ایران به وجود آورد، بمبی نیز در مسجدی که خامنه‌ای در آن مشغول سخنرانی بود منفجر شد که به فلج شدن دست راست او انجامید. خامنه‌ای سال ۱۳۶۰ به عنوان سومین رئیس جمهور حکومت اسلامی برگزیده شد و در کانون اصلی قدرت قرار گرفت. مقام ریاست جمهوری در دوران ۷ ساله او مطابق آنچه که در قانون اساسی اولیه آمده بود قدرت چندانی نداشت و به خصوص حمایت خمینی از میرحسین موسوی در مقام نخست‌وزیری مجال چندانی به او جهت پیشبرد افکار و نظرات شخصی‌اش را نمی‌‌داد، نظراتی که در عرصه اقتصادی بیشتر بر میدان دادن دولت به محافل بازاری و “بخش خصوصی” متمرکز بود و در عرصه فرهنگی رویکردی انسدادگراتر را می‌پسندید. آشوبگرایی از همان دوران ریاست جمهوری با این همه خامنه‌ای در شکل دادن به شبکه‌های موازی و دولت در دولت به خصوص در عرصه سیاست خارجی فعال بود و به سهم خود برای کشور مشکلات ایجاد می‌کرد. شهریور ۱۳۶۷ که میرحسین موسوی در اعتراض به همین موازی‌کاری‌ها استعفا داد، در نامه کناره‌گیری‌اش خطاب به خامنه‌ای از جمله نوشت: «عمليات برون مرزی که بدون اطلاع و دستور دولت صورت می‌گيرد، شما بهتر می‌دانيد که تاکنون فاجعه‌آفرينی و اثر نامطلوب آنها برای کشور چقدر بوده است. بعد از آنکه هواپيمايی ربوده می‌شود، از آن باخبر می‌شويم. وقتی مسلسلی در يکی از خيابان‌های لبنان گشوده می‌شود و صدای آن در همه جا می‌پيچد، متوجه قضيه می‌شويم. پس از کشف مواد منفجره از حجاج ما در جده، اينجانب از اين امر آگاه می‌شوم. متاسفانه و عليرغم همه ضرر و زيانی که اين حرکت متوجه کشور کرده است، هنوز نظير اين عمليات می‌تواند هر لحظه و هر ساعت بنام دولت صورت گيرد.» با این همه با مرگ خمینی در خرداد ۱۳۶۸ و در فعل و انفعالاتی محرمانه در مجلس خبرگان که بیشتر به زد و بند شباهت داشت، علی خامنه‌ای بدون آن که مجتهد باشد با توصیه و لابی‌گری هاشمی رفسنجانی به مقام رهبری جمهوری اسلامی رسید. عرصه‌های اقتصاد و علوم انسانی و مبانی فرهنگی و جمعیتی و استراتژی‌های نظامی. و آنجایی که حکومت در هر کدام از این عرصه‌ها با مشکل مواجه می‌شد خود را به معصومیت می‌زد که “من که اطلاع و تخصصی ندارم و تقصیر به گردن دولت‌ها است که چنین و چنان کرده‌اند”. چسبیدن بیش از ۳۶ ساله خامنه‌ای به قدرت و رها نکردن آن حتی در سن ۸۶ سالگی و به رغم بیماری هم به عطش و ولع او برای بهره‌مند ماندن از مواهب “رهبری” در نظامی فاسد و حامی‌پرور برمی‌گشت، هم به قانون اساسی مغایر با موازین دمکراتیک مرتبط بود که در آن دوره‌ای بودن اختیارات و مکانیزم‌های پاسخگوکردن رأس “نظام مقدس اسلامی” محلی از اعراب نداشت و هم با این وسوسه همراه بود که تکلیف جانشین خود را نهایتا از میان نزدیکترین‌ها تعیین کند. کم‌نبودند روایت‌ها و شایعاتی که از جانشین‌کردن مجتبی خامنه‌ای، پسر بزرگ او پس از پایان گرفتن زندگی رهبر مادام‌العمر حکایت داشتند. با مرگ خامنه‌ای اما دفتر رهبری او و حکومتش و تجربه تباه و سیاهی که یک رژیم مبتنی بر درآمیختن دین و سیاست در تاریخ معاصر ایران بر جا گذاشت بیش از هر زمان دیگری در مسیر انقراض قرار گرفته است.